Toàn cảnh Hội nghị 

Chương trình là một trong 11 chương trình khoa học và công nghệ cấp bộ đặt hàng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, nằm trong danh mục Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt để tuyển chọn thực hiện từ năm 2027.

- Tổng kinh phí: 17,5 tỷ đồng.
- Cơ cấu nguồn vốn: ngân sách nhà nước 15,8 tỷ đồng; ngoài ngân sách nhà nước 1,7 tỷ đồng.
- Thời gian thực hiện: 36 tháng, từ tháng 01/2027 đến tháng 12/2029.
- Hình thức: tuyển chọn.

Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu tại Hội nghị

Mục tiêu tổng quát của chương trình là nghiên cứu, giải mã và từng bước làm chủ công nghệ lõi của hệ thống cung cấp điện sức kéo, điều khiển, thông tin tín hiệu trong lĩnh vực đường sắt đô thị. Qua đó xây dựng nền tảng khoa học, công nghệ, thiết bị thử nghiệm, quy trình đánh giá và đội ngũ nhân lực chất lượng cao, phục vụ thiết kế, thẩm định, tiếp nhận, vận hành, bảo trì, nội địa hóa và chuyển giao công nghệ đường sắt đô thị hiện đại tại Việt Nam. Ở giai đoạn tiếp theo, chương trình hướng tới làm chủ công nghệ đối với đường sắt tốc độ cao.

Các mục tiêu cụ thể gồm:
- Xây dựng cơ sở dữ liệu, sơ đồ nguyên lý, bản vẽ kỹ thuật và bộ hồ sơ phân tích hệ thống cung cấp điện sức kéo, điều khiển, thông tin tín hiệu của các tuyến đường sắt đang vận hành tại Việt Nam.
- Giải mã cấu trúc chức năng, kiến trúc hệ thống, giao diện, nguyên lý điều khiển và các yêu cầu kỹ thuật cốt lõi của ATO, ATP, ATS, liên khóa điện tử, thiết bị phát hiện tàu, mạng truyền thông tín hiệu, thông tin vô tuyến chuyên dụng và SCADA điện.
- Thiết kế, chế tạo thử nghiệm một số mô-đun, thiết bị, phần mềm có khả năng nội địa hóa: thiết bị liên khóa điện tử mức phòng thí nghiệm, thiết bị phát hiện tàu, tủ chỉnh lưu điện kéo, tủ thoát dòng rò, thiết bị đánh giá phát sinh hồ quang, mô hình mạng truyền thông tín hiệu.
- Xây dựng phương pháp đánh giá chất lượng, độ tin cậy, an toàn chức năng, EMC, an ninh mạng và khả năng bảo trì của các mô hình, thiết bị, phần mềm nghiên cứu.
- Đề xuất quy trình bảo trì, thay thế, nâng cấp và nội địa hóa từng phần cho hệ thống thông tin tín hiệu, điều khiển, điện sức kéo tại các tuyến đường sắt đang vận hành.
- Đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, gồm tiến sĩ, thạc sĩ, kỹ sư, chuyên gia vận hành, bảo trì và thẩm định hệ thống đường sắt hiện đại.
- Tạo ra các sản phẩm khoa học, công nghệ, sở hữu trí tuệ và sản phẩm ứng dụng có khả năng chuyển giao cho doanh nghiệp, đơn vị vận hành và cơ quan quản lý.

Sản phẩm dự kiến của chương trình

- Sản phẩm khoa học: 02 bài báo tạp chí WoS (SCIE) Q2/Q3; 03 bài báo tạp chí WoS (ESCI) Q2/Q3; 05 bài báo tạp chí Scopus Q2/Q3; 13 bài báo tạp chí được Hội đồng Giáo sư Nhà nước tính từ 0,75 điểm trở lên.
- Sản phẩm đào tạo: 03 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ; 06 thạc sĩ bảo vệ luận văn, đề án tốt nghiệp theo đúng hướng nghiên cứu của chương trình; 04 giáo trình và 02 sách tham khảo về đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị.
- Sở hữu trí tuệ: 04 giải pháp hữu ích được chấp nhận đơn hợp lệ và 01 giải pháp hữu ích được cấp bằng.
- Sản phẩm ứng dụng: 03 bộ cơ sở dữ liệu kỹ thuật hệ thống điện sức kéo, thông tin, tín hiệu; 02 mô hình hệ thống liên khóa điện tử; 10 hệ thống thiết bị phát hiện tàu; 01 mô hình mạng truyền thông tín hiệu; 01 tủ thoát dòng rò; 02 thiết bị phát hiện đánh giá hồ quang; 01 quy trình bảo trì hệ thống thông tin tín hiệu.

Tại lễ trao nhận, hai doanh nghiệp cam kết đồng hành cùng chương trình với tổng kinh phí 1,7 tỷ đồng, tương ứng phần vốn ngoài ngân sách nhà nước của chương trình:
- Công ty Công nghệ thông tin VNPT (Chi nhánh Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam), do ông Nguyễn Đức Kiên - Phó Tổng Giám đốc đại diện, cam kết tài trợ 1 tỷ đồng.
- Công ty cổ phần thông tin tín hiệu đường sắt Hà Nội, do ông Phạm Văn Hiệp - Phó Giám đốc đại diện, cam kết tài trợ 700 triệu đồng.

Đại diện Trường Đại học Giao thông Vận tải tại lễ trao nhận: PGS.TS. Nguyễn Văn Hùng - Hiệu trưởng.

Hội nghị hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp năm 2026

Hội nghị diễn ra ngày 13/11/2026 tại Đại học Bách khoa Hà Nội với chủ đề "Từ bài toán đến thị trường - Hợp tác 3 Nhà kiến tạo đột phá khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo". Phiên toàn thể tổ chức tại Nhà C2, khu triển lãm đặt tại Sảnh C1.

Tại lễ trao nhận, có 7 cam kết hợp tác giữa 6 cơ sở giáo dục đại học với 15 doanh nghiệp. Trong 11 chương trình khoa học và công nghệ cấp bộ được phê duyệt, tổng kinh phí dự kiến là 170 tỷ đồng, trong đó các doanh nghiệp cam kết tài trợ gần 32 tỷ đồng, chiếm gần 20%.

Cùng với lễ trao nhận cam kết, Nhà trường tham gia Hội nghị bằng các hoạt động trưng bày sản phẩm khoa học, công nghệ tiêu biểu, trong đó có phần mềm phân tích động lực học đường sắt tốc độ cao UTC - HSR Track Dynamic Analysis, hệ thống thiết bị UAV-AI kiểm tra và giám sát công trình, giải pháp kết cấu đường ray không đá ba lát và Nền tảng Sàn giao dịch khoa học và công nghệ UTC TechHub.

Định hướng của Bộ trưởng và ý nghĩa đối với Nhà trường

Kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ trao đổi sang hành động cụ thể, hình thành mối liên kết bền vững giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Bộ trưởng cũng nêu hướng hợp tác dài hạn, trong đó doanh nghiệp cùng tham gia từ đầu, cùng tài trợ cho nhóm nghiên cứu và nghiên cứu sinh; doanh nghiệp chủ động xác định nhu cầu, còn Nhà nước đồng tài trợ thông qua các cơ sở giáo dục đại học.

Chương trình nghiên cứu công nghệ lõi đường sắt đô thị là một ví dụ cụ thể của cách làm này: ngân sách nhà nước và doanh nghiệp cùng đầu tư, Nhà trường đảm nhiệm nghiên cứu, đào tạo nghiên cứu sinh và thạc sĩ, hướng tới sản phẩm có thể chuyển giao cho đơn vị vận hành. Với thế mạnh về giao thông vận tải, Trường Đại học Giao thông Vận tải kỳ vọng góp phần làm chủ công nghệ lõi, đào tạo nhân lực trình độ cao cho lĩnh vực đường sắt đô thị và thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.